ابو القاسم سلطانى
283
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تنتور كه از يك قسمت افشره گياه تازه و 2 قسمت قند تهيه مىشود به مقدار 60 - 20 گرم در يك پوسيون ( J . Valnet ) . گياه را به عربى حشيشه الملاعق ، حشيشه الاسقربوط و به پارسى گياه قاشقى و به آذرى قاشق اوتى مىنامند . Code - 1661 نارجيل Cocos nucifera L . درختى است از خانواده Palmae به بلندى متوسط 30 متر كه در يك درخت 120 ساله تا 45 متر نيز مىرسد در راس تنه 15 - 10 برگ بزرگ وجود دارد كه درازاى هريك به 5 - 4 متر مىرسد و از تعداد بسيار زيادى برگچه تشكيل شده است . درخت بومى برزيل مىباشد و در جنوب و مركز امريكا ، هاوائى ، جزاير پاسيفيك و در بنگال و كرالا و كارناتاكا هند كشت مىشود . نمونههائى از آن از خارج به ايران وارد و در چاهبهار كاشته شده است . درخت از سال ششم به گل مىنشيند و در تمام طول سال خوشههائى از ميوه بر روى درخت مشاهده مىشود هر خوشه داراى 20 تا 30 ميوه مىباشد . ميوه به صورت شفت بيضوى به قطر 30 - 15 سانتيمتر مىباشد و وزن آن ممكن است به چند كيلو برسد . ميوه از خارج به داخل شامل قسمتهاى زير مىباشد . 1 - قسمت ليفى خشن به ضخامت انگشت كه در ابتدا سبزرنگ و پس از رسيدن ميوه به صورت الياف خشك مىباشد كه از آن ريسمان مىبافند و در حقيقت برون بر ميوه مىباشد . 2 - پوست ميانى سخت و چوبى و سياهرنگ مىباشد سر آن داراى 2 نقطه كوچك شبيه به چشم و يك لكه بزرگتر در زير آن قرار دارد . 3 - پوسته داخلى كه نازك و گردوئى رنگ و به مغز چسبيده است و هنگام خوردن آن را تراشيده بر مىدارند . 4 - در وسط ميوه قبل از رسيدن مايعى به رنگ سفيد مايل به خاكسترى با طعم شيرين و مطبوع وجود دارد كه شير نارگيل ناميده مىشود تدريجا در اثر رسيدن قسمتى از آن حالت جامد را به خود گرفته به جدار داخلى پوسته سخت بسته مىشود كه آن را Copra يا Dry kernel مىنامند و آبى كه در وسط باقى مىماند آب نارگيل Coconut water يا Eleneer ناميده مىشود . آب نارگيل پس از خارج شدن از مغز در اثر ماندن ترشمزه مىشود و در طب سنتى به سركه نارگيل معروف است . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : نام علمى گياه Cocos از زبان پرتقالى به معنى ميمون گرفته شده است كه اين نام به علت شباهت هسته نارگيل به سر ميمون و يا علاقه اين حيوان به نارگيل مىباشد . در آثار يونانىها و رومىهاى قديم از آن نام برده نشده است . در هند از زمان بسيار دور شناخته شده به سنسكريت درخت آن Kalpavriksh